کرمانجی Kurmancî
مرداد 22, 1390 کرمانجی
ارسال شده توسط
مدیر
کرمانجی (به کوردی: Kurmancî) که به آن کرمانجی شمالی هم گفته میشود یکی از گویشهای اصلی کوردی است. برخی منابع از گویش سورانی با نام «کرمانجی جنوبی» یاد میکنند.
کرمانجی سرشتی قدیمیتر و اصلیتر را نسبت به دیگر گویشهای کوردی حفظ کرده چرا که دیگر گویشهای کوردی به خاطر نفوذ دراز مدت فارسی و گورانی و شاید جذب یک زیرلایه مشخص ایرانی، دستخوش دگرگونیهای چشمگیر شدهاند.
فهم زبان گویشوران کرمانجی و سورانی برای یکدیگر در ابتدا کمی مشکل است اما پس از مدت کوتاهی به راحتی قادر به برقراری ارتباط با هم خواهند بود.
گستره
کرمانجی در سرتاسر کردستان ترکیه و کردستان سوریه، بخشی از کردستان عراق، استان آذربایجان غربی در شهرستانهای ارومیه، سلماس، خوی، ماکو، چالدران تکلم میشود. همچنین در شمال شرق ایران و در استانهای خراسان شمالی و خراسان رضوی گویش غالب در شهرستانهای بجنورد، اسفراین، قوچان، شیروان، کلات نادری و “مانه و سملقان”، کرمانجی است. کرمانجی در شهرستانهای درگز، چناران و فاروج با در اختیار داشتن درصدی بالا، زبان دوم است. با توجه به مهاجرتهای گستره از سایر شهرهای کورد زبان شمال خراسان به مشهد شمار کرمانجهای ساکن در مشهد قابل توجه است. در روستاهایی در شهرستان رودبار استان گیلان به ویژه در بخش عمارلو که شامل دو بخش میباشد که عمده ساکنان بخش خورگام که شامل روستاهای بره سر چها محل جلالده و بیش از یکصد پارچه آبادی و روستا به زبان کورماجی صحبت میکنند پیرکوه و کرماک و دوسالدیه عمارلو و برخی روستاهای سیاهکل و نیز در قسمتهای کوردنشین ارمنستان و قزاقستان و استانهای کلباژار و زنگلان در جمهوری آذربایجان به کوردی کرمانجی تکلم میشود. بیشتر کوردهای ساکن اروپا به زبان کرمانجی تکلم میکنند. کرمانجی با آنکه از لهجههای مختلفی تشکیل شده است ولی لهجه مرجع و کتابی (معیار) آن به لهجه جزیری در کردستان ترکیه شبیه است که از زمانهای دور شاعران و نویسندگانی مانند احمد خانی، ملای جزیری، فقی تیران، ماموستا جیگر خوین و علی حریری آثار ارزشمندی را خلق کردهاند.
شرانی، شاقی {شکاکی}، موصولانلو، زاخورانی و صربیانی و شاهیندژ و بعضی از روستاهای شهرستان هشترود و ماه نشان در آذربایجان شرقی به این گویش سخن میگویند. این فقط گوشهای از مناطقی بود که در آن کرمانجی مرسوم است. در مناطق دیگری مثل منطقه اوریاد در حوالی میانه و در روستاهای هشترود و شهرستان پری در آذربایجان شرقی نیز تا چند سال پیش مردم آنجا پوشش کرمانجی داشتند و به این گویش سخن میگفتند که به تدریج و به علل خاص زبان خود را کنار گذاشته و ترکی صحبت کردند گرچه هنوز زبان کرمانجی در پیرمردان و پیرزنان آن نواحی استفاده میشود. در خراسان بزرگ نیز کرمانجی در مناطق شمالی آن، شمال خطی که مشهد را به بجنورد اتصال میدهد و به مرز ترکمنستان محدود میشود، تکلم میشود. ساکنین برخی روستاهای ترکمنستان که هم مرز با ایران هستند مانند روستای فیروزه نیز به این زبان تکلم میکنند.
در اطراف شهرستان خلخال واقع در استان اردبیل نیز روستاهایی به زبان کرمانجی تکلم میکنند که از شمال به جنوب عبارتند از: میل آغاردان، بلوکانلو، مصطفی لو، پیرانلو، اوجغاز، مورستان، کلستان علیا، حاجی آباد، کلستان سفلی، لنبر، نواشنق، آقبلاغ کرد، غفور آباد، کالار، چلنبر، داودخانی، خداقلی قشلاق و دلیلر
بیش از دو سوم از کوردزبانان جهان به گویش کرمانجی تکلم میکنند.
الفبا و نوشتار
برای نوشتن کرمانجی در ترکیه و سوریه از حروف لاتین، در کردستان عراق و ایران از خط عربی و در قسمت کردنشین ارمنستان از خط سیریلیک استفاده میشود. در استانهای خراسان رضوی، خراسان شمالی و آذربایجان غربی به عنوان مهمترین استانهای کرمانجنشین در ایران، کاربرد حروف لاتین در حال گسترش است.
الفبای کوردی از 31 حرف تشکیل میشود:
A B C Ç D E Ê F G H I Î J K L M N O P Q R S Ş T U Û V W X Y Z
مرداد 22م, 1390 در 6:37 ب.ظ
با سلام خدمت تمام دوستان و هم زبونای گلم
خوشحال میشم عزیزایی که تو فیس بوک هستن رو تو فرندام داشته باشم
لطفا قبلش تو پیامک بگید که از بچه های گل کرمانجید
mohsenbaharmanesh@gmail.com
مرداد 23م, 1390 در 2:47 ق.ظ
سلام محمد هستم از بچه های کرمانج شیروان.خوشحال میشم منو در وبلاگتون لینک کنید.
مرداد 23م, 1390 در 3:19 ق.ظ
سلام
من محمد از شیروان هستم. زبانشناسی میخونم و موضوع پایان نامه ام زبان کرمانجیه.
کتابایی که در زیر نوشتم رو از کجا میتونم تهیه کنم. لطفا راهنمایی کنید.
کتابای زیر برام خیلی مهمند. متاسفانه در مشهد هم نتونستم پیداشون کنم.
وبلاگم اینه: http//:linguakurd.blogfa.com
اگه ممکنه لینکم کنید
- ارگتیو در زبان کردی (کرمانجی، سورانی و هورامی)
- دستور زبان کردی کرمانجی
شهریور 31م, 1390 در 11:48 ب.ظ
با سلام دوست وبلاگ نویس عزیز
با توجه به نبود انجمنی در وب لذا انجمن کرمانج برای ارتباط مابین کورد ها به ویژه کرمانج های داخل ایران و خارج و رسیدن به اهداف و ولای قوم کرمانج است
از طرفی که متاسفانه در جامعه امروزی خانواده کرمانج به انچه که بودا توجه نداشته و حتی صحبت کردن کرمانجی در خانه خود را فراموش و ان را متاسفانه به حالیتی بی تفاوتی و دوری و به قول معروف نداشتن کلاس استفاده نشده و مانند قران های روی تاقچه خاک می خورد البته مقایسه نمیشه کرد ولی زمان مادری در کشور ما کمتر به ان توجه میشود و این مورد بسیار جدی تهدید میکند اصالت کرمانج را تهدید میکند این وظیفه ماست
مهر 11م, 1390 در 2:29 ب.ظ
سلام ممنون مه منو دعوت کردین آداب و رسوم مردم ایران از جمله موضوعات مورد علاقه ی من هست
فرهنگ و آداب کرمانجی خصوصا موسیقی این ناحیه یکی از جداب ترین چیزهایی است که در ایران میتوان مشاهده کرد خصوصا نوازندگی و خوانندگی خانمها
امید است این فرهنگ زیبا و جذاب توسعه یابد..
با تشکر
مهر 11م, 1390 در 4:33 ب.ظ
سلام
آلبوم کوات 1 کاری بسیار زیبا و آبرومند از موسیقی کرمانجی شمال خراسان بود. از عوامل آن علی الخصوص آقای محسن میرزازاده و خانم یلدا عباسی تشکر می کنم.
به امید کار های بهتر
آذر 17م, 1390 در 5:42 ب.ظ
سلام خسته نباشید دوستان من علی کچلانلو هستم ارومیه دانشجو هستم
تو منطقه ما (ماکو، چالدران، شوط، قره ضیاالدین، بازرگان، پلدشت، سلماس، خوی، یولگلدی:همون شهر زیبا، قطور، و تاحدودی خود ارومیه) اکثر کوردها کرمانج هستن و به این لهجه هم تکلم می کنند تا جایی که شنیدم تو استان های شمال شرقی کشور خراسان های رضوی، شمالی هم به این لهجه تکلم می کنند
فقط چیزی که جای خالیشون خیلی احساس میشه، نبود مراکز فرهنگی شعر و آواز و روزنامه کرمانجی هست
که انشاءالله در آینده ای نه چندان دور شاهد وجود این مراکز خواهیم بود
بهمن 2م, 1390 در 8:06 ق.ظ
سلام
برای وب سایت زیباتوون واقعا تبریک می گم.
واقعا از موسیقی کرمانجی خوشم اومده.
البته من خودم کوردم اما نه کورد کرمانجی.
پیروز باشید.
بهمن 5م, 1390 در 12:04 ب.ظ
سلام
من واقعا از همه کسانیکه توی این وبلاگ زحمت میکشن تشکر میکنم
من خودم کرمانجم و هیچ موسیقی جز موسیقی کرمانجی به من آرامش نمیده
بهمن 18م, 1390 در 11:00 ب.ظ
من لطیف دود کانلو میلان از ماکو هستم وبسایت بسیار خوبتون را هم تبریک میگم
بهمن 28م, 1390 در 5:32 ق.ظ
با سلام
ممنون به خاطر کار زیباتون. واقعا به موسیقی و فرهنگ کرمانجی علاقه مند شدم. به امید روزی که همه فرهنگ های ایرانی در کنار هم به همه دنیا نشون داده بشن.
اسفند 14م, 1390 در 6:25 ب.ظ
سلام به کردهای غیور دلاور مرد. من سینا هستم از کردهای خراسان. واقعا راجب اینکار اقای میرزازاده خوشحالم و به خودم افتخار میکنم که کرد هستم. و به قول سردار مصطفی هر جا کرد باشد همون جا ایران است. و خوشحالم که کردستان عراق یک کشور مستقل شد.
فروردین 7م, 1391 در 3:09 ب.ظ
افتخار کردم که کرمانجم … ممنون از اینکه این حس قشنگ رو بهم هدیه دادید
فروردین 8م, 1391 در 12:53 ق.ظ
سلام من آرمان هستم از کردستان عراق ،شهر دهوک که گویش بادینی دارند از زیر مجموعه های کرمانجی بزرگ.
واقعا تبریک میگم به شما و به این سایت خوبتون
موفق باشید عزیزان
فروردین 16م, 1391 در 6:03 ب.ظ
همه چیز جالبه
اگه میشه چند تا اهنگ کوردی جدید هم بذارید ممنونم
اردیبهشت 1م, 1391 در 11:10 ق.ظ
سلام بسیار خوشحالم که حداقل در فضای مجازی میتوانم با همدل و هم زبانهای خودم ارتباط برقرار کنم
اردیبهشت 1م, 1391 در 11:16 ق.ظ
دخازی کرمانجی ببم از کرمانجی دزانم
شاسیار پر رنده از کورمانجی عمارلوی رودباری مه